An Calman
Tha iomadh seòrsa is gnè chalmain ann ach tha an aithris seo a' gabhail a-steach calmain san fharsaingeachd. Tha an calman na shamhla air sìth is càirdeas, air fìor-ghlaine agus uaireannan air cràbhachd.

Bha an calman cumanta ann am Palestine agus bhathas ga mheas mar eun glan; b' e sin bu choireach gun robhar gan cleachdadh airson ìobairt agus bha iad air an reic ann an cùirtean na h-eaglaise. Tha iomadh iomradh air a' chalman anns a' Bhìoball.

Tha Ieremiah ag iarraidh air daoine a bhith:
Coltach ris a' chalman a nì a nead ann am bruaich bile na h-uaimhe

Tha Crìosdaidhean ga fhaicinn mar shamhla air an Spiorad Naomh cuideachd. B' e an calman a chuir Noah a-mach às an àirc a thàinig air ais le duilleag na bheul a dh'innse gun robh an dìle a' tiormachadh.

Ann an uirsgeulan Gaidhealach b' ann anns na Hearadh a thàinig an àirc air tìr agus, gu h-iongantach, b' ann an sin a fhuair an calman duilleag dearc-ola! Thug Noah an uair sin cead don chalman a thighinn gu na h-eileanan aig àm sam bith agus neadachadh far an togradh e oir bhiodh trì gràineanan coirce roimhe nuair a thigeadh e gu talamh. Ma leughas sinn soisgeul Mharcuis 1:10 chì sinn gun tàinig calman a-nuas o Nèamh is gun do laigh e air Crìosd aig àm a bhaistidh. Mar sin chaidh àite sònraichte a thoirt dhan chalman anns a' Bhìoball.

B' ann airson feartan an eòin seo a chaidh an t-ainm a thoirt air Colum Cille a thàinig gu Eilean Idhe leis an t-soisgeul.

Bithear a' leigeil calmain às aig toiseach nan Geamannan Oileampaigeach mar shamhla air càirdeas nan co-fharpaiseach.

Tha an calman cuideachd na shamhla air dìlseachd ann am pòsadh agus ann an dualchasan eile bithear a' leigeil calmain às aig toiseach an t-searmoin phòsaidh. Tha na h-eòin fhèin dìleas da chèile is bidh an aon chàraid còmhla fad am beatha.

Tha mòran dhaoine air feadh Alba a tha cuideachd an sàs ann a bhith a' rèiseadh chalmain agus tha a dhualchas fhèin co-cheangailte ri sin. Seach gu bheil calmain dìleas dhan àite fhèin tillidh iad air ais chun duine a leig air falbh iad.

Chan e eòin a th' annta a tha dèidheil air a bhith an cuideachd eòin eile idir, mar a chì sinn bhon rann seo mu ghuth a' chalmain:
Gurr-ù, gurr-ù, gurr-ù
chan ann dhem chuideachd thu
chan ann dhem chuideachd thu
tha mo chùl riut, tha mo chùl riut.

Chan ann dhem chuideachd thu
chan ann dhem chuideachd thu
chan itheadh tu siud gun mo chuid a thoirt dhòmhsa
nam b' ann dem chuideachd thu.

Ach ged a tha an ìomhaigh mhath sin aca chan eil teagamh nach eil iad a' dèanamh call mòr far a bheil bàrr a' fàs. Tha iad a' fàs gu math bitheanta sna h-eileanan siar far a bheil an guth brònach aca ri chluinntinn gu math tric. Ma gheibh iad an cothrom thig iad gam biadhadh fhèin còmhla ri na cearcan sa chorra dachaigh a tha fhathast gan cumail!

Bha uair a bha Alba air a bhreacadh le calmlainn (taighean chalmain) air an robh ailtearachd inntinneach ach 's ann gu math gann a tha iad sin an-diugh. B' ann aig na h-uaislean bu trice a bha iad sin, suas chun 18mh linne ach bha còir reachdail aig abaidean is manachainnean orra cuideachd.

Bha fèill cho mòr air calmain aig an àm sin oir bhathas a' faighinn feòil is uighean bhuapa sa gheamhradh aig àm nuair nach robh an t-àiteachas aig ìre is gun cumadh e teaghlaichean a' dol.

Bha an salchar aca, a bha a' cruinneachadh sna calmlainn, ga chleachdadh airson fùdar-gunna a dhèanamh. Bhathas cuideachd ga chleachdadh ann an cairteadh leathair. A thuilleadh air sin bhathas a' creidsinn gun robh leigheas ri fhaighinn bho chalmain airson iomadach galar bhon phlàigh gu eadhon call fuilt!

Thòisich na calmlainn seo a' dol à fasan mu thoiseach na 19mh linne nuair a thàinig dòighean ùra àiteachais a-steach is nach robh feum tuilleadh air a' bhiadh a bhathas a' faighinn bhuapa. Bha tuathanaich a bha a' cur bàrr a' gearain mun chall a bha na calmain a' dèanamh.

A dh'aindeoin sin chithear na togalaichean seo fhathast an siud 's an seo; bhathas a' creidsinn nan deigheadh an leagail gun tigeadh bàs do na daoine a leagadh iad agus mar sin bhathas gam fàgail ged nach robh feum ga thoirt asta.