An Gille-Brìghde
Tha an t-ainm Beurla, oyster-catcher, a' ciallachadh dìreach gur ann air eisirean a tha iad beò agus tha iad sin ann an Uibhist far a bheil an gille-Brìghde cumanta. 'S ann mu na cladaichean a tha na h-eòin seo an-còmhnaidh agus tha iad glè chumanta anns na h-eileanan.

Tha meas mòr aig na h-eileanaich air an eun seo agus tha an t-ainm, Gillebrìde air iomadh balach ann an Uibhist. Tha barrachd air a ghabhail a-steach anns an ainm Ghàidhlig.

Mar iomadh eun eile, tha ceangal aig an eun seo ri Crìosd is ri Crìosdaidheachd.

Ann an seann sgeulachd tha aithris air a dhèanamh air Crìosd a' ruith bho nàimhdean anns na h-eileanan agus dà ghille-Brìghde ga dhìon. Tha e coltach gun do chuir iad air falach san fheamainn E agus gur ann airson sin a fhuair na h-eòin seo an t-ainm - gille no searbhant Brìghde, bana-naoimh nan eilean agus muime Chrìosd fhèin.

Thathas a' creidsinn gur ann gu Cille Bhrìghde ann an Uibhist a Deas a thàinig Brìghde an toiseach agus gun robh dhà de na h-eòin sin na cois.

Eu-coltach ris an fhitheach a thionndaidh bho bhith geal gu bhith dubh, b' ann dubh a bha an t-eun seo an toiseach ach chaidh a bhroilleach a dhèanamh geal ann an cumadh croise airson na dìon a thug e do Chrìosd. Nuair a chì thu an t-eun seo ag itealaich mu do choinneimh tha a' chrois seo gu math follaiseach. Nuair a bhios àl no a nead ann an cunnart bidh an t-eun seo a' cur charan os an cionn is ag èigheach ri Crìosd airson an dìon, mar a dhìon iad fhèin Esan aig aon àm.

Tha guth a' ghille-Brìghde ag ràdh:
Eòin bhig, eòin bhig
bi glic, bi glic
fo dhìon, fo dhìon
fo dhìon, fo dhìon

agus air iteig:
Trìlleachan, trìlleachan
Gob dearg, gob dearg

agus san tràigh:
Och is och is och mo dhunaidh
mise an seo an cois na tuinne
is mi gun bhuille den t-snàmh

Bha seòladairean a' smaoineachadh gur e rabhadh mu dhroch aimsir a bh' ann.

Ainmean eile airson gille-Brìghde:
 Brìdean
 Brìd-eun
 Dolaid
 Drìlleachan
 Trìlleachan
 Uiseag na Tràighe

© na dealbhan Christine Campbell & GRD