An Traon
Ged a bha an t-eun seo gu math cumanta anns na h-eileanan aig aon àm tha na h-àireamhan air a dhol sìos gu mòr agus tha e a-nis air a dhìon agus oifigear ann airson an dìon sin a thoirt dha. Ri linn sin tha na h-àireamhan ag èirigh beagan.

'S e corncrake a chanar ris sa Bheurla agus tha e air falbh mar a dh'fhalbh an coirce fhèin oir b' ann air sin a bha e a' biadhadh. 'S iongantach mur deach mòran dhiubh a mharbhadh nuair a thòisich daoine a' cleachdadh innealan-buaine, cuideachd.

Ged a chluinnear guth an traoin 's ann glè ainneamh a thèid fhaicinn agus tha coltach gur e an t-eun fireann a bhios a' seinn. Tha nead an traoin gu math doirbh a lorg.

Bidh iad a' tighinn gu na h-eileanan sa Chèitein is san Ògmhios agus a' falbh san t-Sultain.

Seach nach bi an t-eun seo a' fuireach ach greis bheag mar seo bha na h-eileanaich aig aon àm ga mheas naomh. Bhathas a' creidsinn gur ann gu na sìthichean a bha iad a' dol nuair a dh'fhalbhadh iad agus cuid eile a' smaoineachadh gur ann bho saoghal eile a bha iad a' tighinn.

Ann an Uibhist, b' e Eun-sìthiche nan Gaidheal a chanar ris.

Bha feadhainn eile a bha a' creidsinn nach robh e a' falbh sa gheamhradh idir ach gun robh e a' dol fo thalamh no eadhon fo uisge sa gheamhradh. Bha beachd eile a' dol gu robh traoin a' tionndadh nan radain as t-earrach an dèidh a bhith fon uisge fad a' gheamhraidh.

Nuair a chluinnear guth an traoin bidh dùil ri uisge. Bha cuid a' creidsinn gur ann na shìneadh air a dhruim a bha an traon nuair a bha a ghuth ri chluinntinn. Bidh e a' dol dhan t-suidheachadh seo gus leigeil air gu bheil e marbh.

Tha feadhainn eile a' creidsinn nach tig reothadh aon uair 's gun cluinnear guth an traoin; gur ann ag innse gu bheil an samhradh a' tighinn a tha e.

Guth an traoin:
A Dhia nam feart, a Dhia nam feart
cur biadh sa ghart, cur biadh sa ghart

no:
Gràn air dèis
min air mhèis
gràn air dèis
min air mhèis

Ainmean eile airson traon:
 Bramach-roid
 Cleabhair-caoch
 Corra-ghoirtean
 Dreòghann
 Eun-rap
 Garra-gart
 Garra-gort
 Greadaran-trèine
 Rac an Arbhair
 Rac an Fheòir
 Trataran
 Trèan-ri-trèan
 Trèun-ri-trèun
 Trian-ri-trian

© na dealbhan Christine Campbell & GRD