GRD > Beul-aithris > Lusan > Balgain-buachair agus crotal
Beul-aithris - Lusan


Balgain-buachair agus crotal

Balgain-buachair agus crotalBalgain-buachair

Cha robh meas mòr sam bith aig na seann Ghaidheil air balgain-buachair ged a bha iad a' fàs gu math bitheanta mun cuairt orra agus b' ann a bha eagal orra bhuapa ann an dòigh air choreigin; bha iad dhen bheachd gun dèanadh iad call nan deigheadh an ithe. Eadhon chun là an-diugh tha cuid nach cleachd iad airson biadh.

Chaidh feadhainn a lorg ann an Skara Brae ach thathas a' meas gur ann airson connadh no airson leighisean a bha iad.

San là an-diugh, a thuilleadh air a bhith gan cleachdadh ann am biadh, thathas a' dèanamh pàipear a-mach asta. Thathas cuideachd gan cleachdadh airson a bhith a' dath.

Crotal
Tha cuid a chanas gur e crotal 'duine bochd' saoghal nan lusan agus chan eilear buileach cinnteach dè an teaghlach lusan dom buin e. Ged a ghabhas crotal ithe b' ann airson a bhith a' dath a bha e air a chleachdadh.

Tha iomadach gnè dhiubh ann ged is e crotal a chanar riutha uile. Tha crotal a' fàs air craobhan is air clachan ach tha an t-seòrsa a tha a' fàs air na clachan nas fheàrr airson dath. Anns na h-eileanan b' e an crotal a bha a' dath a' chlò Hearaich.

Nam biodh aodach air iasgairean a bh' air a dhath leis a' chrotal dh'fheumadh dath gorm a bhith air oir bhathas a' creidsinn gun tilleadh rud a chaidh a thoirt bhon chreig chun na creige; mar sin bha an t-iasgair air a dhìon bho bhith air a bhàthadh.

'S e crotal a bhiosar a' cleachdadh airson an dath a chur ann am pàipear litmus. Bhitear cuideachd a' pronnadh crotal is ga chur ann am brògan gus nach sèideadh na casan air turas fada.

Bha an crotal buidhe a chithear air clachan mar ann an cladh ga chleachdadh mar leigheas airson a' bhuidhich agus bhathas ga chleachdadh cuideachd airson dathan pinc, gorm is purpaidh a dhèanamh.