Còinneach agus garbhag an t-slèibhe

Còinneach
Bha còinneach air leth cudthromach ann an leigheasan is ann a bhith a' casg fuil. Bhiodh daoine a' nighe an casan ann an uisge far an deach còinneach a chur an dèidh dhaibh a bhith sgìth air tilleadh fo thuras. Chaidh corp gaisgich bho Linn an Umha a lorg agus lot air a' bhroilleach aige air a lìonadh le còinneach agus bha an leaghas seo ga chleachdadh eadhon anns an Dara Cogadh. Bha Girl Guides a' cruinneachadh còinneach aig an àm sin airson a chur air falbh gu na saighdearan.

Bhathas cuideachd ga chleachdadh mar bhadan air leanabh.

Nuair bha taighean gan togail dheigheadh còinneach a chur eadar na sglèataichean gus an t-uisge a chumail a-mach.

Tha an seanfhacal seo a' guidhe soirbheachas:
Còinneach do thaigh, crìonach a chonnadh blàth on bhoine, teth on teine

Nam biodh na nithean sin aig duine bhathas ga mheas fortanach.

San là an-diugh tha e air a chleachdadh ann an gàirneilearachd airson bhascaidean fhlùraichean. Ann am boglaichean tha còinneach cudthromach agus cha bu chòir a spìonadh às uair sam bith.

Garbhag an t-slèibhe
'S e lus annasach a th' ann an garbhag an t-slèibhe a tha ri fhaighinn air feadh Alba air talamh àrd. Bha e air a chleachdadh aig aon àm mar leigheas-sùla. Bhathas cuideachd a' dèanamh fùdar-craicinn às.

Bhiodh na draoidhean ga chleachdadh mar dhìon bho thubaistean. Dh'fheumte a ghearradh, gun iarann a chleachdadh, leis an làimh dheis, a chur tro mhuinchill chlì a' chòta, mar gum b' ann air dòigh falachaidh. Dh'fheumadh aodach geal a bhith air an neach a bha ga ghearradh, e a bhith casruisgte agus a chasan a bhith air a nighe agus dh'fheumadh ìobairt de dh'aran is de dh'fhìon a dhèanamh cuideachd. Aon uair 's gun deigheadh a ghearradh bhathas ga chur ann an clobhd ùr.

Tha an rann a leanas a' sealltainn gun robh dìon ann dhan neach-siubhail nam biodh an lus seo aige air turas:
Fhir a shiùbhlas gu subhach
chan èirich dhut beud no pudhar
ris a' ghrèin no ris an dubhar
's garbhag an t-slèibhe air do shiubhal.

Bha garbhagan gan cleachdadh ann an obair aodaich ann an Alba bhon 12mh linn.