Raineach
Tha raineach de dhiofar ghnè gu math pailt air Ghaidhealtachd is mar sin chan eil e na iongnadh ged a bhiodh iad a' nochdadh ann am beul-aithris nan Gaidheal. Bhathas a' creidsinn gun robh cumhachd aig raineach a chumadh bhuidsichean air falbh.

Chan eilear ro chinnteach an robhar a' cleachdadh raineach ann am biadh. Bha raineach, gu h-àraidh an raineach beag a bhios a' fàs tro bhallaichean is chlachan air a chleachdadh airson iomadh leigheas, gu h-àraidh airson casadaich, giorrad analach, a' bhuidheach agus clachan anns na dubhagan. Bhathas cuideachd a' creidsinn gun glanadh e na sgamhanan is an fhuil is gun seacadh e atan.

Bha seòrsa eile, lus luan, bho robh eagal aig na Gaidheil oir bha iad a' creidsinn gun tilgeadh na h-eich an cruthan nam biodh an lus seo a' fàs far an robh iad ag ionaltradh.

An raineach mòr
Seo an seòrsa bu chudthromaich is a b' fheumaile. Bha e air a chleachdadh air feadh Alba airson leapannan dha daoine is beathaichean agus cuideachd airson tughadh a chur air taighean. Bhathas a' creidsinn gun robh rudeigin anns an raineach a bha a' cumail bhiastagan air falbh agus tha saidheans air sin a dhearbhadh san là an-diugh.

Bha freumhan an rainich air a chleachdadh airson cungaidh-leighis airson trioblaidean splaing. Bha iad cuideachd air an cleachdadh airson dath buidhe no soilleir uaine fhaighinn. Bha connadh ga dhèanamh le freumhan an rainich cuideachd agus nuair dheigheadh a losgadh bha an luath sin math airson todhar na talmhainn. Bha na cnapan a bhiodh sa luath gan cleachdadh an àite siabainn airson aodach a nighe!

Ann am meadhan na 18mh linne bha Eilean Mhuile a' dèanamh prothaid mhath à bhith a' reic luath an rainich. Aig aon àm bha croitearan a' faighinn beagan tuarastail bho bhith a' reic luath an rainich ri factaraidhean gloine is siabainn ann an Glaschu. Suas gu 1750 dh'fhaodadh neach pàirt den mhàl a phàigheadh le raineach! Tha cunntas ann gun do dh'iarr an Ridire Gilleasbaig Caimbeul à Cnapadal, nuair a thug e còir-talmhainn dha mhàladairean, sia deug a chairtean rainich a bhith air a lìbhrigeadh gu a dhachaigh.

Bha dìon air raineach is cha robh e ceadaichte a bhuain ach aig àm àraidh den bhliadhna ach bha raineach a' milleadh àiteachan ionaltraidh agus mar bu mhotha a gheibheadh de dh'fheum a thoirt às, b' ann a b' fheàrr. Bho sguir daoine ga bhuain tha e a-nise a' gluasad a-nuas gun talamh ìosal far a bheil e a' milleadh an fhraoich is an fheòir.

Bha saobh-chràbhadh co-cheangailte ris an raineach o chionn fhada cuideachd; b' ann aig seas-ghrian meadhan an t-samhraidh a bhitear ga bhuain airson a chleachdadh ann an geaslanachd.